Szkło to jeden z najlepszych surowców do recyklingu. Dobrze zebrane butelki i słoiki można przetwarzać wielokrotnie, bez utraty jakości materiału. Z takiej stłuczki mogą powstawać kolejne opakowania szklane, a huty szkła zużywają dzięki temu mniej surowców pierwotnych i energii. Warunek jest prosty: szkło musi trafić do właściwego pojemnika i nie może być zanieczyszczone innymi odpadami.
Właśnie dlatego w Lesznie i innych gminach należących do Komunalnego Związku Gmin Regionu Leszczyńskiego zmienił się sposób zbiórki szkła. Zamiast zielonych worków mieszkańcy korzystają z zielonych pojemników. To ważna zmiana, bo chodzi o troskę o środowisko: a konkretnie jakość surowca, który ma trafić do recyklingu.
Naszym gminom pozwoli to też poprawić unijne poziomy recyklingu. Przypomnijmy, że za ich nieosiągnięcie grożą wysokie kary.
Spis treści
Szkło można przetwarzać niemal bez końca
Butelka po soku, słoik po ogórkach czy butelka po napoju mogą dostać drugie życie. Szkło opakowaniowe nadaje się do ponownego przetopienia i wykorzystania w produkcji nowych opakowań. W przeciwieństwie do wielu innych materiałów (na przykład plastiku), nie traci przy tym swoich podstawowych właściwości.
Właśnie dlatego szkło jest tak cenną frakcją w systemie gospodarki odpadami. Gdy trafia do zielonego pojemnika, może stać się surowcem. Gdy trafia do odpadów zmieszanych, bardzo często zostaje stracone.
Chodzi nam zatem o to, żeby wyrzucić je tak, aby mogło zostać odzyskane, oczyszczone, przetopione i wykorzystane ponownie.
Ile szkła zbieramy w Polsce?
Z danych organizacji odzysku odpadów opakowaniowych Rekopol wynika, że w Polsce co roku zbieramy ok. 750 tys. ton szkła.
To dużo, ale… nadal za mało. Do recyklingu trafia jedynie ok. 50–60% opakowań szklanych wprowadzanych na rynek.
Średnia unijna wynosi ok. 70%, a w niektórych krajach poziom zbiórki szkła przekracza nawet 90%.
Oznacza to, że w Polsce nadal marnujemy ogromny potencjał. Szacunki wskazują, że każdego roku moglibyśmy przetwarzać o ok. 400 tys. ton szkła więcej. To szkło, które mogłoby wrócić do hut, zamiast trafiać do odpadów zmieszanych albo na składowiska.
Problemem nie jest brak technologii, a przede wszystkim to, że zbyt dużo szkła nie trafia do selektywnej zbiórki albo trafia tam razem z odpadami, które nie powinny znaleźć się w zielonym pojemniku.
Nie do zmieszanych
Co dzieje się ze szkłem wrzuconym do odpadów zmieszanych? Niestety bardzo łatwo się kruszy. W sortowni miesza się z resztkami jedzenia, plastikiem, niekiedy popiołem, ceramiką, tekstyliami i innymi odpadami. Potem drobne kawałki szkła przechodzą przez specjalne sita w sortowni, które pomagają rozdzielić odpady i trafiają do tzw. frakcji podsitowej.
Według analiz przywoływanych przez Portal Komunalny, we frakcji podsitowej może znajdować się ok. 444 tys. ton szkła, z czego aż ok. 245 tys. ton to szkło opakowaniowe. To właśnie butelki i słoiki, które mogłyby pomóc w osiąganiu poziomów recyklingu, ale przez złą zbiórkę stają się kosztem dla systemu.
Im bardziej rozdrobnione i zabrudzone szkło, tym trudniej je odzyskać. W praktyce najczęściej oznacza, że surowiec przepada.
Nowy sposób zbiórki szkła
Od lipca szkło opakowaniowe w gminach KZGRL jest zbierane w zielonych pojemnikach, a nie w workach. Pojemniki mają kolor zielony i białą klapę, pojemność 240 litrów i są przekazywane mieszkańcom bezpłatnie. Zostały przypisane do konkretnych nieruchomości, z których odbierane są odpady w ramach systemu.
To zmiana, która może budzić pytania, bo oznacza kolejny pojemnik na posesji. Warto jednak spojrzeć na jej cel: pojemnik lepiej chroni szkło niż worek. Ogranicza rozsypywanie, rozrywanie worków, zabrudzenia i przypadkowe domieszki. Ułatwia też odbiór oraz pozwala utrzymać lepszą jakość surowca.
Pojemniki będą odbierane zgodnie z harmonogramem. Warto sprawdzić terminy odbioru dla swojej miejscowości i wystawiać pojemnik w wyznaczonym dniu.
Szkło bez worków
Najważniejsza zasada brzmi: szkło opakowaniowe wrzucamy do zielonego pojemnika luzem. Bez worków foliowych, reklamówek, kartonów i innych opakowań.
Dlaczego? Dla mieszkańca worek może być wygodny, ale w systemie gospodarki odpadami staje się uciążliwym zanieczyszczeniem. Trzeba go później oddzielić, a jeśli trafi dalej razem ze szkłem, pogarsza jakość surowca. Zielony pojemnik ma służyć wyłącznie do zbiórki szkła opakowaniowego.
Do pojemnika nie wkładamy też całych kartonów z butelkami, reklamówek ze słoikami ani żadnych dodatkowych odpadów. Butelki i słoiki powinny trafiać do pojemnika bezpośrednio.
Co wrzucać…
Do zielonego pojemnika wrzucamy wyłącznie szkło opakowaniowe, czyli przede wszystkim:
- butelki po napojach,
- butelki po sokach,
- butelki po alkoholu,
- słoiki po żywności,
- inne szklane opakowania po produktach spożywczych.
Opakowania powinny być opróżnione. Nie trzeba ich dokładnie myć, wystarczy usunąć zawartość, a etykiet nie trzeba odrywać. Z kolei nakrętki najlepiej wrzucić do pojemnika lub worka na metale i tworzywa sztuczne, jednak wiele zakładów recyklingowych radzi sobie z tymi pozostawionymi na butelkach i słoikach.
Nie powinniśmy też celowo rozbijać szkła. Do pojemnika najlepiej wrzucać butelki i słoiki w takim stanie, w jakim są po opróżnieniu.
…a czego nie wrzucać do zielonego pojemnika?
Jednym z największych problemów w recyklingu szkła są odpady, które z pozoru wyglądają na nadające się do zielonego pojemnika, jednak mają zupełnie inne chemiczne i fizyczne właściwości. Chodzi m.in. o inną temperaturę topnienia, inną strukturę materiału i domieszki, które mogą pogarszać jakość przetopu – z tak zanieczyszczonej partii po prostu nie powstaną nowe butelki i słoiki.
Do zielonego pojemnika nie wrzucamy zatem:
- szklanek,
- kieliszków,
- talerzy,
- kubków i ceramiki,
- porcelany,
- luster,
- szyb okiennych,
- naczyń żaroodpornych,
- duraleksu i szkła hartowanego,
- wazonów i szkła dekoracyjnego,
- żarówek i świetlówek,
- termometrów,
- zniczy z resztkami wosku,
- szkła specjalistycznego.
To ważne, bo nawet niewielka ilość ceramiki, porcelany albo szkła żaroodpornego może utrudnić przetwarzanie całej partii szkła opakowaniowego. Takie odpady powinny trafić np. do PSZOK-u albo do odpadów zmieszanych.
Uciążliwe zanieczyszczenia
Według danych Rekopolu zanieczyszczenia innymi materiałami mogą stanowić nawet 20% zawartości pojemników na szkło. To bardzo dużo. Oznacza to, że część tego, co trafia do zielonego pojemnika, wcale nie pomaga recyklingowi, tylko go utrudnia.
Problemem są nie tylko ceramika i porcelana. To także worki foliowe, plastikowe torby, kartony, resztki jedzenia, szkło gospodarcze i dekoracyjne. Im więcej takich zanieczyszczeń, tym więcej pracy przy doczyszczaniu i większe ryzyko, że część materiału nie zostanie wykorzystana.
Dlatego dobra segregacja szkła jest prosta, ale musi być dokładna: do zielonego pojemnika wrzucamy tylko szklane butelki i słoiki; bez worków, bez ceramiki, bez szyb i bez szkła „domowego”.
Dlaczego warto?
Szkło jest dobre dla środowiska wtedy, gdy wraca do obiegu. Każda butelka i każdy słoik wrzucone do zielonego pojemnika to większa szansa na recykling, mniejsze zużycie surowców pierwotnych i mniej odpadów, które trafiają do zmieszanych.
Nowe pojemniki na szkło mają pomóc w lepszej zbiórce, ale sam pojemnik nie wystarczy. Najważniejsza decyzja nadal zapada w domu: czy butelka trafi luzem do zielonego pojemnika, czy do worka ze zmieszanymi odpadami.
Jeśli chcemy, żeby szkło rzeczywiście wracało do obiegu, zbierajmy je poprawnie:
bez worków,
bez zanieczyszczeń,
bez szkła, które nie jest opakowaniem.
To mała zmiana w codziennych nawykach, ale duża różnica dla recyklingu w całym regionie.
